Op zaterdag 26 september opent Oorlogsmuseum Overloon een nieuwe tijdelijke tentoonstelling over Adolf Hitler. Die is gemaakt door de historici Erik Somers en René Kok. Hitler en de Macht van het Beeld is de laatste expositie die ze, speciaal voor Overloon, gemaakt hebben.(foto NIOD)
Somers en Kok waren hun hele loopbaan verbonden aan het NIOD instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies. In die rol hebben ze al vanaf 1981 bijgedragen aan de modernisering van het Oorlogsmuseum. Nu dus ook met deze fototentoonstelling die tot en met april 2027 te zien zal zijn.
Centraal staat de verbinding tussen propaganda en de opkomst (en ondergang) van Hitler als ‘Führer van het Duitse volk’. Onder leiding van de Duitse propagandaminister Joseph Goebbels ontwikkelde de nazipropaganda zich tot een professioneel georganiseerd systeem, waarin fotografie, affiches, film en massabijeenkomsten geraffineerd worden ingezet als politieke instrumenten.
Het is de eerste keer in de geschiedenis dat rondom één persoon zo’n sterke propagandacampagne is opgebouwd. De foto’s van Hitlers optreden versterken zijn imago van een krachtige en vastberaden leider. In 1932 wordt zijn politieke partij, de NSDAP, de grootste. Eind januari 1933 wordt Hitler de baas in Duitsland en trekt hij in korte tijd alle macht naar zich toe. Als dictator richt Hitler zich op de vernietiging van de Joden en op uitbreiding van het Duitse rijk.
Maar vanaf 1943 keert het tij met de nederlaag bij Stalingrad en het vastlopen van de oorlog aan de verschillende fronten. Hitler trekt zich steeds meer terug uit het publieke leven en verliest zichtbaar aan invloed. In het laatste oorlogsjaar brokkelt het beeld van Hitler als onaantastbare leider volledig af.
Die hele opkomst en ondergang is te zien in dertig foto’s, die afkomstig zijn uit archieven wereldwijd. De tentoonstelling wordt daarnaast met video ondersteund. Somers en Kok bezochten van Berlijn tot Washington alle denkbare archieven om tot hun selectie te komen. Zij kunnen er dan ook als geen ander over vertellen en zullen dat doen bij de opening op 26 september.
Veel politieke leiders na Hitler hebben dit idee gevolgd en zetten moderne media in om hetzelfde te bereiken. Overigens niet altijd met evenveel “succes”, als je dat zo mag noemen. Het is aan het publiek zelf om de verbanden te leggen tussen toen en nu. Maar daarvoor hoef je eigenlijk alleen maar het nieuws te volgen. Voorbeelden te over.
De tentoonstelling is vanaf zondag 27 september door het publiek te bezoeken.
En Hitler hield niet eens van foto’s. Toch zouden ze hem machtig maken
Imponerende foto’s veranderden Adolf Hitler van een cameraschuwe dakloze in een machtige man, toont Oorlogsmuseum Overloon in een nieuwe expositie over de Macht van het Beeld. Maar hoe machtig is beeld nog nu brillen filmen en foto’s vluchtig zijn? „We zijn zeker niet immuun voor propaganda.”
door Frank Houtappels 27 september 2026
Ja, hij heeft getwijfeld. Moet je dat nou wel doen in deze tijd, als oorlogsmuseum: een klassieke tentoonstellingszaal inrichten met klassieke foto’s, en dan ook nog foto’s waarop Adolf Hitler precies wordt afgebeeld zoals ie dat zelf had gewild? Net nu fascisme opkomt en onze beeldcultuur snel verandert?
Maar dit is een belangrijk verhaal om te vertellen, vindt directeur Erik van den Dungen, en dit is de manier om dat te doen.
En dus opent in Oorlogsmuseum Overloon deze zondag Hitler en de Macht van het Beeld, een haast tegendraadse expositie met foto’s van Adolf Hitler. Foto’s, alleen: foto’s.
Hitler in Parijs.
Hitler voor een trein.
Hitler tussen de kindertjes.
Hebben het ons niet makkelijk gemaakt’
Dertig foto’s zijn het, en ze zijn zorgvuldig uitgekozen door Erik Somers en René Kok. Viel nog niet mee, want ze hebben in hun loopbaan bij het NIOD Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies veel foto’s gezien. Heel veel.Voor hun boek Adolf Hitler: De Beeldbiografie (en de bijbehorende NPO-serie) eisten ze bovendien van zichzelf dat ze zoveel mogelijk foto’s zouden onderzoeken, en dat geldt ook voor deze expositie -speciaal samengesteld voor Overloon.Ze reisden naar The National Archives in Washington, het Institut für Zeitgeschichte in München, het Deutsches Historisch Museum en de Imperial War Museums in Londen.
„We hebben het ons met dit onderwerp bepaald niet gemakkelijk gemaakt”, zegt Somers.
lees meer op bron: foto's op https://www.gelderlander.nl/land-van-cuijk/en-hitler-hield-niet-eens-van-fotos-toch-zouden-ze-hem-machtig-maken~aece82c9/
